Νομοσχέδιο διάλυσης της Ψυχικής Υγείας

εργασία / Τη συνέντευξη πήρε ο Θοδωρής Πατσατζής / 16.06.2016

Πριν λίγες μέρες η κυβέρνηση έβαλε σε ηλεκτρονική διαβούλευση νομοσχέδιο με θέμα: «Μεταρρύθμιση της διοικητικής οργάνωσης των υπηρεσιών ψυχικής υγείας, κέντρα αναφοράς σπανίων παθήσεων και άλλες διατάξεις». Το νομοσχέδιο, που αναμένεται σύντομα να πάει στη βουλή, φαίνεται να μην έχει λάβει καθόλου υπόψη του τις πολύ μεγάλες ανάγκες που έχει δημιουργήσει η οικονομική κρίση για παροχή ψυχικής υγείας σε χιλιάδες ανθρώπους. Η «Εργατική Αριστερά», προσπαθώντας να ξεδιαλύνει τους στόχους της κυβέρνησης με το παρόν νομοσχέδιο, βρέθηκε στο ΨΝΑ-Δαφνί και συνομίλησε με το Γενικό Γραμματέα του Συλλόγου Εργαζομένων στο νοσοκομείο, Γιάννη Κουρμουλάκη.

Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, μετά από έναν και πλέον χρόνο διακυβέρνησης, άνοιξε τα χαρτιά της για την ψυχική υγεία. Από το νομοσχέδιο, που δόθηκε στην ηλεκτρονική διαβούλευση, σου δίνεται η εντύπωση ότι κάτι θα αλλάξει προς το καλύτερο;
Η κυβέρνηση μπορεί να μην είχε δείξει ξεκάθαρα ως τώρα τι σκέπτεται για την ψυχική υγεία, αλλά η κατάσταση που επικρατεί στις δημόσιες δομές ψυχικής υγείας δεν είναι καλύτερη από τη συνολική εικόνα της δημόσιας υγείας. Τα μνημόνια έχουν παντού τα ίδια αποτελέσματα. Οι δομές ψυχικής υγείας δεν μπορούν να υπηρετήσουν τους χιλιάδες χρήστες, λόγω της υποχρηματοδότησης. Η υποχρηματοδότηση φέρνει βασικές ελλείψεις όχι μόνο σε υλικά. Φέρνει υποστελέχωση και το προσωπικό σε πλήρη εντατικοποίηση. Αναγκάζονται πολλά τμήματα και στο νοσοκομείο μας να μένουν με 1 και 2 νοσηλευτές για να φροντίσουν 30 και περισσότερους λήπτες των υπηρεσιών μας. Το αποτέλεσμα είναι να μη γίνεται η αποθεραπεία τους όσο το δυνατόν καλύτερα και ακόμη χειρότερα να υποβαθμίζονται τα δικαιώματα των χρηστών ψυχικής υγείας.
Η τωρινή ηγεσία του υπουργείου υγείας μέχρι πρότινος κατήγγειλε τη νεοφιλελεύθερη ψευδομεταρρύθμση στην ψυχική υγεία και το σύμφωνο Αντόρ-Λυκουρέντζου και κατά καιρούς ακούγαμε μεγάλα λόγια για ενίσχυση των δημόσιων δομών ψυχικής υγείας. Αν διαβάσει κάποιος μόνο το θέμα του νομοσχεδίου, θα νομίζει ότι η κυβέρνηση κάνει απλά κάποιες διοικητικές αλλαγές. Η αναλυτική του ανάγνωση όμως, πέρα από κάποιες γενικόλογες ευχές για την ανάπτυξη κοινοτικών υπηρεσιών ψυχικής υγείας, επιβεβαιώνει την πλήρη μετάλλαξη του ΣΥΡΙΖΑ σε μνημονιακή νεοφιλελεύθερη κατεύθυνση και στην επικρότηση του συμφώνου Αντόρ-Λυκουρέντζου, στόχος του οποίου μεταξύ άλλων είναι και το κλείσιμο των 2 μεγάλων ψυχιατρικών νοσοκομείων της Αθήνας (Δρομοκαΐτειο και Δαφνί).
Ποια είναι τα σημεία που το αποδεικνύουν αυτό;
Το υπουργείο Υγείας δημιουργεί το θεσμικό πλαίσιο για το κλείσιμο δομών ψυχικής υγείας και, αν ψηφιστεί το νομοσχέδιο, στην απόφαση αυτή θα συμμετέχουν αυτοί που έχουν συμφέρον να κλείσουν οι δημόσιες δομές. Οι ιδιώτες. Στα άρθρα 1 και 2, που αφορούν στη σύσταση και τις αρμοδιότητες των Τομεακών Επιστημονικών Επιτροπών Ενηλίκων και Παιδιών-Εφήβων (αντικαθιστούν τις Τομεακές Επιτροπές Ψυχικής Υγείας), προβλέπεται μεταξύ άλλων η συμμετοχή σε αυτές ενός εκπροσώπου του ιδιωτικού κερδοσκοπικού τομέα και ταυτόχρονα εκχωρείται η αρμοδιότητα στις επιτροπές να εισηγούνται τη μείωση, συγχώνευση ή μεταφορά οικείων Μονάδων Ψυχικής Υγείας. Στο άρθρο 6 αναφέρεται ρητά ότι τα Περιφερειακά Διατομεακά Συμβούλια θα αποφασίζουν την κατάργηση, συγχώνευση ή μεταφορά Μονάδων Ψυχικής Υγείας βάσει των εισηγήσεων των Τομεακών Επιτροπών. 
Υπάρχει πρόβλεψη για το κλείσιμο εκτός των δομών και των δύο μεγάλων ψυχιατρικών νοσοκομείων, όπως μας είπες;
Ναι. Στο άρθρο 8 επαναπροσδιορίζεται, με μικρές τροποποιήσεις, η ισχύουσα νομοθεσία που αφορά στην κατάργηση των ψυχιατρικών νοσοκομείων.  Ο ΣΥΡΙΖΑ, αντί να σκίζει τα μνημόνια, σκίζει τα ρούχα του για να τα δώσει όλα στους ιδιώτες και ταυτόχρονα σκίζει και τις εργασιακές σχέσεις για τους εργαζόμενους στην ψυχική υγεία. Στο άρθρο 22 επεκτείνει τη δυνατότητα υγειονομικών φορέων (νοσοκομεία και Κέντρα Υγείας του ΕΣΥ, ΚΕΘΕΑ, ΟΚΑΝΑ, ΚΕΕΕΛΠΝΟ, ΑΕΜΥ Α.Ε.) να απασχολούν προσωπικό κάθε ειδικότητας (γιατρούς, νοσηλευτές, ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς, ειδικούς θεραπευτές) με μπλοκάκι, επικαλούμενοι την κάλυψη τρεχουσών αναγκών. Όλο και περισσότεροι εργαζόμενοι βρίσκονται σε εργασιακή ομηρία και αβεβαιότητα (ακόμη και για το αν θα πληρωθούν από τα έσοδα των φορέων) μέσα από τη δημιουργία νέων δικτύων πελατειακών σχέσεσων και εξάρτησης από τις διαθέσεις της εκάστοτε κυβέρνησης.
Διαβάζοντας το νομοσχέδιο, μάθαμε ότι υπάρχει εδώ και χρόνια η ΑΕΜΥ ΑΕ, που τελευταία η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ τις αναθέτει πολλές δουλειές. Πρόσφατα μάλιστα ανέλαβε και τη  λειτουργία και αξιοποίηση με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια του νοσοκομείου της Σαντορίνης. Στην ψυχική υγεία τι ακριβώς θα κάνει η ΑΕΜΥ ΑΕ;
Δεν διευκρινίζεται ακριβώς αν θα αναλαμβάνει τη συνέχιση της λειτουργίας κάποιων δημόσιων Μονάδων Ψυχικής Υγείας, που θα υπολειτουργούν και άρα θα κινδυνεύουν να κλείσουν. Παρ’ όλα αυτά της δίνεται η δυνατότητα, σαν μια κρατική μεν, ανώνυμη εταιρεία δε, να ιδρύει και να αναλαμβάνει τη συνέχιση της λειτουργίας Μονάδων Ψυχικής Υγείας και με χαριστικές για αυτή προβλέψεις. Για το προσωπικό, που ήδη υπηρετεί σε αυτές τις δομές, προβλέπεται η σύναψη ατομικών συμβάσεων μέχρι 1 έτος, μετά τη λήξη των οποίων οι ανάγκες παροχής υπηρεσιών για την τυχόν συνέχιση λειτουργίας των Μονάδων θα καλύπτονται από την «ΑΕΜΥ ΑΕ» με την πρόσληψη ή απόσπαση προσωπικού. Της δίνεται και αυτή η ευχέρεια για απόσπαση υπαλλήλων του δημόσιου τομέα στην ΑΕΜΥ ΑΕ με αποδοχές που θα προσδιορίζονται από την ίδια την εταιρεία.
Έχετε ξεκινήσει συζητήσεις και ενημέρωση των εργαζομένων στο νοσοκομείο για το πώς θα απαντήσετε σε αυτό το νόμο που, από όσα μας είπες, οδηγεί στη διάλυση της δημόσιας ψυχικής υγείας;
Έχουμε δείξει από πέρυσι, με την έγκαιρη κινητοποίησή μας για να διώξουμε το μνημονιακό διοικητή Π. Θεοδωράκη, ότι δεν θα περιμένουμε το πότε θα αποφασίσει να πάει το νομοσχέδιο στη βουλή η κυβέρνηση. Δεν θα περιμένουμε την τελευταία στιγμή που θα είναι δύσκολο να αποτραπεί η περαιτέρω συρρίκνωση και το κλείσιμο δημόσιων δομών, η επέκταση μορφών ελαστικής απασχόλησης, η εκχώρηση υπηρεσιών στον ιδιωτικό τομέα και η συνέχιση της υποβάθμισης των υπηρεσιών ψυχικής υγείας για τον εξαθλιωμένο από τα μνημόνια λαό. Η κυβέρνηση θα μας βρει και πάλι μπροστά της, ενώ ετοιμάζουμε πρωτοβουλίες για να υπάρξει συντονισμός και από κοινού αγώνας των εργαζομένων στο χώρο της ψυχικής υγείας, των κινημάτων των ληπτών υπηρεσιών και των τοπικών κοινωνιών.
Τι σκοπεύετε να απαιτήσετε εκτός από την απόσυρση του νομοσχεδίου;
Η απόσυρση του νομοσχεδίου, για να είμαστε απόλυτα ήσυχοι, πρέπει να συνδυαστεί με την κατάργηση του συμφώνου Αντόρ-Λυκουρέντζου. Ταυτόχρονα μαζί με όλους τους εργαζόμενους στη δημόσια υγεία χρειάζεται να διεκδικήσουμε αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης, στελέχωση με μόνιμο προσωπικό των υπαρχόντων δημόσιων δομών και ανάπτυξη νέων. Ειδικά για την ψυχική υγεία είναι ζωτικής σημασίας η δημιουργία τομεοποιημένων κοινοτικών δομών (Κέντρα Ψυχικής Υγείας, ξενώνες, οικοτροφεία) στην κατεύθυνση της αποϊδρυματοποίησης.