ιστορία και παράδοση

Το 1821 όπως δεν το δίδαξαν ποτέ στα σχολεία

Δύο από τους ήρωες του 1821 που τιμά η κρατική αφήγηση της επανάστασης είναι ο Ρήγας Φεραίος και ο πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄. Και οι δύο θεωρούνται μάρτυρες της ίδιας «εθνικής ιδέας».

Τι ήταν το «Νιου Ντηλ» του Ρούσβελτ

Πριν από 82 χρόνια, στις 4 Μάρτη του 1933, το Νιου Ντηλ εξαγγέλθηκε για πρώτη φορά στις προγραμματικές δηλώσεις του Προέδρου Φράνκλιν Ρούσβελτ, που είχε κερδίσει τις εκλογές του 1932 στις ΗΠΑ. Ας δούμε από κοντά τι ήταν συγκεκριμένα το Νιου Ντηλ, τι πρόσφερε στον εργαζόμενο κόσμο και, κυρίως, αν είναι μια πολιτική χρήσιμη σήμερα στο εργατικό κίνημα και την Αριστερά, για να μπορέσει να προσφέρει εναλλακτικές λύσεις στην τωρινή κρίση…

70 χρόνια από το βομβαρδισμό της Δρέσδης

Είναι συνηθισμένη η άποψη μέσα στους εργαζόμενους, ακόμη και στους οργανωμένους αριστερούς, ότι ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν «αντιφασιστικός» και πως εγκλήματα πολέμου έκανε μόνο η «κακή πλευρά», οι δυνάμεις του Άξονα.

Εβδομήντα χρόνια από τη Συμφωνία της Βάρκιζας

Επανάληψη των ιστορικών λαθών σημαίνει επανάληψη της ήττας

110 χρόνια από την επανάσταση του 1905 στη Ρωσία

"Στην επανάσταση, όπως και στον πόλεμο, είναι απόλυτα απαραίτητο σε μια αποφασιστική στιγμή να τα παίζεις όλα για όλα, όποιες και να είναι οι πιθανότητες αυτού του αγώνα..." Κ. Μαρξ

Ο Παντελής Πουλιόπουλος και η Αριστερά

Τις επόμενες ημέρες θα κυκλοφορήσει -από τις εκδόσεις Red Marks, με επιμέλεια και εισαγωγή του σ. Δ. Κατσορίδα- ένα μικρό βιβλίο με κείμενα του Παντελή Πουλιόπουλου που αφορούν την περίοδο της «αυγής» του κομουνιστικού κινήματος και του ΚΚΕ. Πρόκειται για κείμενα του 1924 που αναφέρονται στη σύγκρουση της τριτοδιεθνιστικής ηγεσίας του ΚΚΕ με το «μενσεβικισμό» στην Ελλάδα. Αλλά και για κείμενα του 1927 που αφορούν την πρώιμη αντιπαράθεση ενός σημαντικού τμήματος αυτής της ηγεσίας, γύρω από τον Π. Πουλιόπουλο, με τη σταλινική ομάδα των «απεσταλμένων της Διεθνούς» που επρόκειτο να κυριαρχήσει στο ΚΚΕ, με κεντρική φιγούρα το Ν. Ζαχαριάδη. Όπως σημειώνει ο Δ. Κατσορίδας, είναι κείμενα που περιγράφουν την πορεία του ΚΚΕ από την μπολσεβικοποίηση στη σταλινοποίηση.

Ο Ν. Ζαχαριάδης και η σημερινή Αριστερά

Πόσο «αλλιώς» μπορούμε να γράψουμε την ιστορία;

70 χρόνια από το Δεκέμβρη του 1944

Λαϊκή συμμετοχή και οργάνωση κατά τη διάρκεια των Δεκεμβριανών

Είκοσι πέντε χρόνια από την πτώση του Τείχους του Βερολίνου

Στις 9 Νοέμβρη έκλεισαν 25 χρόνια από την πτώση του «Τείχους».

Αφιέρωμα στην Οκτωβριανή Επανάσταση

Η Δεξιά ισχυρίζεται ότι η Επανάσταση του 1917 ήταν ένα αντιδημοκρατικό πραξικόπημα που αποδεικνύει ότι οι επαναστάσεις οδηγούν στην τυραννία. Παρόμοια επιχειρήματα έγιναν όλο και περισσότερο αποδεκτά και από ένα μέρος της Αριστεράς που πίστευε ότι το αποτυχημένο «σοβιετικό» κράτος ενσωμάτωνε την κληρονομιά της Επανάστασης του 1917. Κάθε άλλο παρά αντιδημοκρατική, η Ρωσική Επανάσταση ήταν το πρώτο παράδειγμα στην ιστορία που εργαζόμενοι πήραν στα χέρια τους τον έλεγχο της χώρας όπου ζούσαν. Η επανάσταση επομένως ανέδειξε την προοπτική ενός πολύ διαφορετικού και πολύ πιο δημοκρατικού είδους κοινωνίας.

150 χρόνια από την Α΄Διεθνή

Φέτος συμπληρώθηκαν 150 χρόνια από την ίδρυση της Α’ Διεθνούς, της πρώτης απόπειρας ένωσης και συντονισμού διαφόρων εργατικών οργανώσεων, ρευμάτων κ.λπ. Η Α’ Διεθνής δεν μπορεί να ιδωθεί ως «μαρξιστική», αλλά ως ένα πρώτο είδος ενιαίου μετώπου, μέσα στο οποίο η ανοιχτή διαπάλη ρευμάτων και ιδεών επέτρεψε στο εργατικό κίνημα να κάνει τα πρώτα του σημαντικά πολιτικά και θεωρητικά προχωρήματα. Αναδημοσιεύουμε σειρά σχετικών κειμένων από την εφημερίδα και το περιοδικό του Νέου Αντικαπιταλιστικού Κόμματος (Γαλλία). Την μετάφραση έκανε η Άννα Χριστοπούλου.

150 χρόνια από την Α΄Διεθνή

Φέτος συμπληρώθηκαν 150 χρόνια από την ίδρυση της Α’ Διεθνούς, της πρώτης απόπειρας ένωσης και συντονισμού διαφόρων εργατικών οργανώσεων, ρευμάτων κ.λπ. Η Α’ Διεθνής δεν μπορεί να ιδωθεί ως «μαρξιστική», αλλά ως ένα πρώτο είδος ενιαίου μετώπου, μέσα στο οποίο η ανοιχτή διαπάλη ρευμάτων και ιδεών επέτρεψε στο εργατικό κίνημα να κάνει τα πρώτα του σημαντικά πολιτικά και θεωρητικά προχωρήματα. Αναδημοσιεύουμε σειρά σχετικών κειμένων από την εφημερίδα και το περιοδικό του Νέου Αντικαπιταλιστικού Κόμματος (Γαλλία). Την μετάφραση έκανε η Άννα Χριστοπούλου.

Η Εργατική Κυβέρνηση ως βήμα στην κατεύθυνση του σοσιαλισμού

Η ιδέα μιας εργατικής κυβέρνησης είναι το αμήχανο παιδί των πρώτων συνεδρίων της Κομουνιστικής Διεθνούς. Εκφράζει μια ιδέα που είναι κεντρική στο Μαρξισμό, ότι δηλαδή η εργατική τάξη πρέπει να παλέψει για να πάρει την πολιτική εξουσία. Από τις διατυπώσεις, όμως, μέχρι και σήμερα, αυτή η συζήτηση περιλαμβάνει σημεία που είναι αμφιλεγόμενα για τους Μαρξιστές. Μπορεί η εργατική τάξη να αναλάβει κυβερνητικά καθήκοντα στα πλαίσια του αστικού κράτους;

Το Ενιαίο Μέτωπο, η κυβέρνηση της Αριστεράς και η κομουνιστική παράδοσ

Ο Πέτρος Παπακωνσταντίνου προλογίζοντας ένα πρόσφατο βιβλίο του Βασίλη Λιόση (Τα κοινωνικοπολιτικά μέτωπα στην Τρίτη Κομουνιστική Διεθνή, εκδόσεις ΚΨΜ 2014) αναφέρεται σε «μια αξιοπρόσεκτη άνοδο του ενδιαφέροντος για ιστορικά θέματα, τα οποία όχι σπάνια τροφοδοτούν παθιασμένες πολιτικές συζητήσεις». Ερμηνεύει μάλιστα αυτήν τη στροφή του ενδιαφέροντος προς το ιστορικό παρελθόν μέσω του «κεντρίσματος» από «τα δυσεπίλυτα ερωτήματα ενός σκληρού παρόντος». Έτσι είναι.

Αφιέρωμα: 100 χρόνια από την έναρξη του Α' Παγκοσμίου Πολέμου

Εναν αιώνα μετά το σφαγείο του «Μεγάλου Πολέμου», η κρίση του καπιταλισμού δημιουργεί παρόμοιες συνθήκες για το ξέσπασμα μιας νέας φρίκης.

Τι ήταν ο επαναστατικός ντεφετισμός;

O Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος (1914-1918) ήταν ένας ιμπεριαλιστικός πόλεμος από όλες τις πλευρές. Η «Τριπλή Συνεννόηση» Αγγλίας, Γαλλίας και Ρωσίας και το αντίπαλο μπλοκ Γερμανίας, Αυστρίας και Οθωμανικής Αυτοκρατορίας συγκρούστηκαν για το ξαναμοίρασμα των αποικιών και των αγορών. Τα ιμπεριαλιστικά συμφέροντα μεταμφιέστηκαν πίσω από τα εθνικά δικαιώματα –δήθεν– ενάντια στην καταπίεση, πίσω από τη δημοκρατία –τάχα– ενάντια στην απολυταρχία, αλλά και τον δήθεν πολιτισμό ενάντια στη βαρβαρότητα. Το παλιό status quo δεν αντιστοιχούσε πια στους νέους οικονομικούς και στρατιωτικούς συσχετισμούς. Ο πόλεμος είχε γίνει το φυσικό επακόλουθο μιας ένοπλης ειρήνης, που διαρκούσε σχεδόν 40 χρόνια στην Ευρώπη.

Η αντίσταση στα χαρακώματα

Την ίδια ώρα που οι εκπρόσωποι των σοσιαλιστικών κομμάτων ψήφιζαν τους πολεμικούς προϋπολογισμούς, τεράστια πλήθη πλημμύριζαν τις πλατείες των μεγάλων ευρωπαϊκών πόλεων ζητώντας να πάνε να πολεμήσουν. Η πατριωτική φρενίτιδα τον Αύγουστο του 1914 φάνηκε ότι δικαίωνε τους σοβινιστές όλων των αποχρώσεων. Η εθνική ενότητα φαινόταν να θριαμβεύει πάνω στις αρχές της ταξικής πάλης.

1914: Τότε που το τέρας πρόβαλε στον ορίζοντα

Έχει περάσει ακριβώς ένας αιώνας από τότε που μια ομάδα νεαρών Σέρβων εθνικιστών δολοφόνησε στο Σεράγεβο, στις 28 Ιουνίου του 1914, τον αρχιδούκα Φραγκίσκο Φερδινάνδο, διαδόχο της αυτοκρατορίας των Αψβούργων, και τη σύζυγό του Σοφία. Το γεγονός αυτό αποτέλεσε τη σπίθα που άναψε την πυρκαγιά του αιματηρού Πρώτου Παγκοσμίου πολέμου. Οπως τόνισε αργότερα και ο Τρότσκι, που τότε διέμενε στη Βιέννη: «Μερικοί νεαροί Σέρβοι, σχεδόν παιδιά, δολοφονώντας τον διάδοχο του θρόνου των Αψβούργων, πυροδότησαν γεγονότα ανυπολόγιστης σημασίας. Αυτοί οι εθνικιστές και ρομαντικοί επαναστάτες περίμεναν λιγότερο από τον καθέναν τις συνέπειες της τρομοκρατικής τους πράξης».

Είναι μοντέλο η ΕΔΑ;

Στη συζήτηση για τις προοπτικές του ΣΥΡΙΖΑ

Αφιέρωμα: 40 χρόνια από την Μεταπολίτευση

Η κατάρρευση της χούντας πριν από 40 χρόνια άνοιγε το δρόμο στο μακρύ κύμα εργατικού ριζοσπαστισμού που ονομάστηκε Μεταπολίτευση.

Η στρατηγική της Εθνικής Αντιδικτατορικής Δημοκρατικής Ενότητας (ΕΑΔΕ)

Όπως είναι γνωστό, το επίσημο κομμουνιστικό κίνημα διασπάστηκε στην Ελλάδα την επαύριο ουσιαστικά της κήρυξης της δικτατορίας και λόγω των διαφορετικών αναγνώσεων για τις ευθύνες του ΚΚΕ στην κήρυξή της, τον Φλεβάρη του 1968.

Από το εργατικό κίνημα των νικηφόρων αγώνων της Μεταπολίτευσης στη σημερινή οπισθοχώρηση και κρίση

Το εργατικό κίνημα στη χώρα μας ήταν και είναι -ακόμα και τώρα που βρίσκεται σε κρίση και οπισθοχώρηση- καταλύτης των πολικών εξελίξεων που σφράγισαν τη σύγχρονη πολιτική ιστορία.

Ο εργοστασιακός συνδικαλισμός (1975-1977) και οι εργατικοί αγώνες στη Μεταπολίτευση

Μετά τη δικτατορία των συνταγματαρχών (1967-1974), παρότι η πολιτική κατάσταση έχει αρχίσει να ομαλοποιείται, και ενώ επικρατεί έντονος κοινωνικός ριζοσπαστισμός, εντούτοις, οι παρεμβάσεις στο εσωτερικό των συνδικάτων εξακολουθούν να υπάρχουν.

Η μεγάλη εργατική Μεταπολίτευση

Ο καθεστωτικός μύθος λέει ότι η χούντα κατέρρευσε λόγω της «εθνικής προδοσίας» στην Κύπρο.

Η Επανάσταση των Γαρυφάλλων στην Πορτογαλία: Μπορεί να γίνει ανατροπή στη δυτική Ευρώπη

Τα χαράματα της 25ης Απρίλη του 1974, ακούστηκε από το ραδιόφωνο της Πορτογαλίας το απαγορευμένο τραγούδι του Ζοζέ Αλφόνσο, «Grandola, Vila Morena», «Γκράντολα, πόλη σκούρα, γη της αδελφοσύνης, ο λαός είναι αυτός που προστάζει...».

Ο Ρήγας Φεραίος και η εξέλιξη της ιδέας για Βαλκανική Ομοσπονδία

«Στην πίστη του ο καθένας, ελεύθερος να ζη, στην δόξαν του πολέμου, να τρέξουμε μαζύ, Βούλγαροι κι Αρβανήτες, Αρμένοι και Ρωμιοί, Αράπηδες και άσπροι, με μια κοινή ορμή. Για την ελευθερίαν, να ζώσουμε σπαθί. Να σφάξωμεν τους λύκους, που στον ζυγόν βαστούν, και Χριστιανούς, και Τούρκους, σκληρά τους τυραννούν». (από τον «Θούριο» του Ρήγα, 1797 )

Η κόκκινη Ρόζα, «φλόγα και ξίφος της επανάστασης»

«Όποιος κηρύσσεται υπέρ της κοινωνικής μεταρρύθμισης σε αντικατάσταση και σε αντίθεση με την κατάληψη της πολιτικής εξουσίας και της κοινωνικής επανάστασης, δεν εκλέγει στην πραγματικότητα έναν πιο ήρεμο, πιο ασφαλή και πιο βραδύ δρόμο προς τον ίδιο σκοπό, αλλά έναν διαφορετικό σκοπό…»

Αποχαιρετώντας τον Μαντέλα

Πάνω απο 90 ηγέτες ιμπεριαλιστικών χωρών τίμησαν τον Νέλσον Μαντέλα με την παρουσία τους στην κηδεία του.

Συμπεράσματα από τα «Δεκεμβριανά» του 1944

Η άρχουσα τάξη δεν παίζει με την εξουσία της

Σαράντα χρόνια μετά το Νοέμβρη του ’73 - Η ιστορία γράφεται με εξεγέρσεις

Η εξέγερση του Νοέμβρη του 1973 ήταν μια μεγάλη «στιγμή» στην ιστορία μας, μια «τομή» από αυτές που άλλαξαν την κατεύθυνση των εξελίξεων, που άλλαξαν τον κοινωνικό συσχετισμό δυνάμεων, που άλλαξαν ριζικά τον πολιτικό χάρτη.

28η Οκτωβρίου 1940: Το «Όχι» του λαού και το καθεστώς του Μεταξά

Γιατί κάθε χρονιά τόση επιμονή των φασιστών και των αστικών δυνάμεων, όλων των αποχρώσεων, για τον Ι.Μεταξά και την επέτειο του Όχι; Τι ήταν τελικά ο Μεταξάς; Ήταν ο μεγάλος πατριώτης ηγέτης που οδήγησε όλο το έθνος στις κρίσιμες στιγμές του 1940;

Η Χιλή και η αδιέξοδη στρατηγική του ειρηνικού δρόμου

Το παρόν κείμενο αποτελεί τμήμα από την εισήγηση του Δ. Μπελαντή στην εκδήλωση που διοργάνωσε η Iskra και το Rproject για τα 40 χρόνια από το πραξικόπημα του Πινοσέτ στη Χιλή.

Χιλή 1970-73: Κυβέρνηση της Αριστεράς, κράτος και εξουσία

Απόσπασμα από τον πρόλογο του Αντώνη Νταβανέλλου στο βιβλίο «Χιλή 1970-73: κυβέρνηση της Αριστεράς, κράτος και εξουσία» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις RedMarks για τη συμπλήρωση 40 χρόνων από το πραξικόπημα του Πινοσέτ στη Χιλή.

40 χρόνια μετά τον Πινοσέτ

Χιλή 1973: Η αυταπάτη του κοινοβουλευτικού δρόμου προς το Σοσιαλισμό

Τα Ιουλιανά του 1965: Οι 70 μέρες που συγκλόνισαν την Ελλάδα

Η άρχουσα τάξη στην Ελλάδα προσπαθεί να ξορκίσει τη μνήμη αυτών που πραγματικά συνέβησαν στα λεγόμενα «Ιουλιανά». Ο λόγος είναι ότι τότε το «πεζοδρόμιο» (δηλαδή, οι από κάτω) καθόρισε τις εξελίξεις.

Μαντέλα: «Ο μακρύς δρόμος για την ελευθερία»

Η υγεία του 96χρονου Νέλσον Μαντέλα βρίσκεται σε κρίσιμη κατάσταση. Η πορεία της υγείας του έχει προκαλέσει διεθνή προσοχή. Παράλληλα, ανοίγει και μια διεθνής συζήτηση για τη ζωή του, το έργο του, την κληρονομιά του.

Η επικαιρότητα του βιβλίου της Ρόζας Λούξεμπουργκ: Μαζική Απεργία, Κόμμα, Συνδικάτα

Η Ρόζα θεωρούσε ότι η ιστορία διδάσκει. Και πραγματικά, παρακολουθώντας τις συζητήσεις, τους προβληματισμούς, τις προτάσεις, αντιμετωπίζοντας τα αδιέξοδα και τις ήττες αγώνων (όπως πρόσφατα των καθηγητών), αλλά και βλέποντας το ορμητικό ποτάμι των ανθρώπων που κατά χιλιάδες την τελευταία εβδομάδα «άφησαν τον καναπέ» για να συμπαρασταθούν στην ΕΡΤ, διαπιστώνουμε ότι τα ίδια «παλιά» προβλήματα αναζητούν λύση.

70 χρόνια από την εκτέλεση του Παντελή Πουλιόπουλου: Τιμή στον πρώτο Γραμματέα του ΚΚΕ

Στις 6 Ιουνίου του 1943, στο Νεζερό κοντά στη Λάρισα, μαζί με άλλους 105 αριστερούς αγωνιστές, εκτελέστηκε ο Παντελής Πουλιόπουλος.

45 χρόνια από το Μάη του ’68: «Δεν ήταν παρά η αρχή, συνεχίζουμε τον αγώνα»

Το 1968 ήταν μια σκληρή χρονιά για τους καπιταλιστές. Σε όλες τις ηπείρους, σε δεκάδες χώρες, ένα μεγάλο κύμα διαμαρτυρίας και απελευθέρωσης απλώθηκε ανεξέλεγκτα: Λονδίνο, Βερολίνο, Μεξικό, «Άνοιξη της Πράγας», Ιαπωνία, Αργεντινή, Μαδρίτη και Βραζιλία, Άμστερνταμ και Ουρουγουάη, πόλεις των ΗΠΑ και Κωνσταντινούπολη…

Η δικτατορία της 21ης Απριλίου 1967: Αλήθειες και ψέματα

Η στρατιωτική δικτατορία (21/4/1967-23/7/1974) επιβλήθηκε με τον τρόμο των τανκς, των βασανιστηρίων και των εκτελέσεων. Δεν αποτέλεσε ιστορικό παράδοξο ούτε ιδιοτροπία παραφρόνων στρατιωτικών, αλλά επιλογή της άρχουσας τάξης και κλιμάκωση της μετεμφυλιακής κρατικής και παρακρατικής τρομοκρατίας, με την κάλυψη των ιμπεριαλιστικών κέντρων της τότε εποχής.

Η άνοδος και η πτώση της Θάτσερ

Η εκλογή της Θάτσερ, το Μάη του 1979, συνέβη σε μια κρίσιμη ιστορικά συγκυρία.

10 χρόνια από την εισβολή στο Ιράκ: Η αρχή της κρίσης του αμερικανικού ιμπεριαλισμού

Πριν από 10 χρόνια, στις 20 Μάρτη του 2003, ξεκινούσε η αμερικανική εισβολή στο Ιράκ.

Ο "ιστορικός συμβιβασμός": Οι ευθύνες της Αριστεράς για την ήττα του γιγάντιου κινήματος στην Ιταλία του ‘70

Που οδήγησε αυτή η στρατηγική; Στην πτώση της δυναμης του ΚΚ, την ανικανότητά του ακόμα και να στηρίξει τις τεράστιες απεργίες στη ΦΙΑΤ που ηττήθηκαν, και τελικά, το 1979, στην εγκατάλειψη του ιστορικού συμβιβασμού.

Ογδόντα χρόνια από την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία

Ο Τρότσκι έγραψε ότι η άνοδος του Χίτλερ στην εξουσία ήταν η μεγαλύτερη ήττα της εργατικής τάξης στην ιστορία. Ήταν μια δήλωση απλή και ουσιαστική. Πώς έγινε όμως δυνατό να πέσει αμαχητί το δυνατότερο εργατικό κίνημα του μεσοπολέμου;

Η Ιταλία των μολυβένιων χρόνων, ο Σαμαράς και ο ΣΥΡΙΖΑ

Η επίθεση της ΝΔ στις καταλήψεις και στις διαδηλώσεις, το σύνθημα του Σαμαρά «θα ανακαταλάβουμε τις πόλεις», είναι μια πολιτική επιλογή που θα έχει μακρά συνέχεια.

94 χρόνια από τη δολοφονία της Ρόζας Λούξεμπουργκ: Σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα

Η κόκκινη Ρόζα χάθηκε κι αυτή, κανείς δεν ξέρει πού το κορμί της παραχώσαν. Έλεγε την αλήθεια στους φτωχούς. Γι’ αυτό κι οι πλούσιοι τη σκοτώσαν. Μπέρτλοντ Μπρεχτ

Ο Δεκέμβρης του ’44 και το σήμερα

Η ηγεσία του ΚΚΕ, επιλέγοντας να μην ολοκληρώσει την κατάληψη της εξουσίας, στην πραγματικότητα δεν επέλεξε την «ομαλότητα», αλλά τη συντριβή.

Εκδήλωση για τα 95 χρόνια από την Οκτωβριανή Επανάσταση

Σε μια πυκνή πολιτικά περίοδο, τη Δευτέρα 26 Νοέμβρη, από τις εκδόσεις Red marks πραγματοποιήθηκε συζήτηση για την Οκτωβριανή Επανάσταση με αφορμή την επανέκδοση του κλασικού βιβλίου του John Reed «Δέκα μέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο».

Τέσσερα χρόνια μετά: Σκέψεις για το Δεκέμβρη του 2008

Η εξέγερση της νεολαίας το Δεκέμβρη του 2008 ήταν ένα σημαντικό γεγονός, οι συνέπειες του οποίου μετράνε ακόμα για τη διαμόρφωση της συγκυρίας.

Pages